×

Subskrybuj newsletter
horecatrends.pl

Zamów newsletter z najciekawszymi i najlepszymi tekstami portalu.
Podaj poprawny adres e-mail
  • Musisz zaznaczyć to pole
Partnerzy portalu
Stawki VAT w gastronomii. Pełne wyjątków i pułapek
Stwierdzenie, że „w gastronomii na wszystko jest stawka 8% VAT” jest nieprawdziwe - mówi Marek Przybylski, doradca podatkowy, radca prawny, menedżer w MDDP./fot. shutterstock

Stawki VAT w gastronomii. Pełne wyjątków i pułapek

Autor: Marek Przybylski, doradca podatkowy, radca prawny, menedżer w MDDP Data: 02 marca 2023 15:14 | Aktualizacja: 12 marca 2023 12:57

Prowadzenie z sukcesem działalności w branży gastronomicznej wymaga od przedsiębiorców wiele wysiłku oraz, jak pokazały ostatnie lata, gotowości na nagłe i niespodziewane zmiany. Jednym z wielu trudnych zagadnień w branży HoReCa jest również ustalenie właściwej stawki VAT dla różnych produktów i usług ze swojej oferty.

Stawki VAT w gastronomii

- Choć dla wielu przedsiębiorców podział czynności opodatkowanych i zwolnionych z VAT wydaje się klarowny, ponieważ powinny stanowić dostawę towarów albo świadczenie usług (bądź też ich specyficzne postacie w obrocie międzynarodowym), to jednak w przypadku szeroko pojętej gastronomii zaliczenie do towarów albo usług nie oznacza zakończenia procesu ustalania właściwej stawki VAT - mówi Marek Przybylski, doradca podatkowy, radca prawny, menedżer w MDDP.

Usługi związane z wyżywieniem

Zacznijmy od tego, że zgodnie z podstawową zasadą w tym zakresie, zgodnie z art. 41 ust. 12f ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT) jest to, że stawkę 8% VAT „stosuje się do dostawy towarów i świadczenia usług klasyfikowanych według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług w grupowaniu usługi związane z wyżywieniem (PKWiU 56)”. Równocześnie, zaliczenie towarów lub usług do PKWiU 56 wyłącza możliwość zastosowania stawki 8% VAT na innej podstawie innych przepisów (co czasami prowadzi do opodatkowania stawką 23% VAT), jak również zastosowania stawki 5% VAT (w tym 0% VAT na podstawie Tarczy Antyinflacyjnej).

Usługi związane z wyżywieniem to według PKWiU 56 „usługi związane z zapewnianiem pełnego wyżywienia przeznaczonego do bezpośredniej konsumpcji w restauracjach, włączając restauracje samoobsługowe i oferujące posiłki "na wynos", z lub bez miejsc do siedzenia. Nie jest tu istotny rodzaj obiektu serwującego posiłki, ale fakt, że są one przeznaczone do bezpośredniej konsumpcji”. Dalej wyjaśnienia do PKWiU 56 wskazują, że usługi związane z wyżywieniem:

·       dzielą się na usługi restauracji i pozostałych placówek gastronomicznych oraz catering (usługi przygotowywania i dostarczania żywności dla odbiorców zewnętrznych),

·       nie obejmują posiłków, które nie są przeznaczone do bezpośredniej konsumpcji, produkcji gotowej żywności, sprzedaży żywności, która nie jest traktowana jako gotowy posiłek.

Istotna uwaga jest taka, że PKWiU 56 może objąć zarówno czynności, które byłyby traktowane dla potrzeb VAT jako dostawy towarów lub świadczenie usług. Z drugiej jednak strony, jeśli dana sprzedaż nie będzie mieściła się w PKWiU 56, to będzie dostawą towarów spożywczych.

Uzależnienie stawki VAT w głównej mierze od klasyfikacji do PKWiU 56 „usługi związane z wyżywieniem” odnosi taki skutek, że zasadniczo sprzedaż jedzenia lub posiłków będzie dla potrzeb VAT klasyfikowana w ramach jednej z 4 sytuacji:

1.    dostawa towaru spożywczego – sprzedaży nie towarzyszą czynności przetwarzające ten produkt, z wyjątkiem nierozerwalnie związanych z dostawą tych towarów, np. takie jak: umieszczenie towaru na półkach sklepowych czy wystawienie rachunku – ma miejsce dostawa towarów, stawka VAT jest zróżnicowana i uzależniona od klasyfikacji CN i wyjątków wskazanych w ustawie o VAT,

2.    dostawa towarów albo świadczenie usług - sprzedaży towaru spożywczego towarzyszą dodatkowe usługi przetwarzające, wykonywane przez sprzedającego, polegające np. na przygotowaniu i podaniu tego towaru do natychmiastowego spożycia – warunki zastosowania stawki 8% VAT wynikają z zaliczenia do PKWiU 56 „Usługi związane z wyżywieniem”,

3.    świadczenie usługi restauracyjnej – w uproszczeniu przygotowywanie i podawanie żywności lub napojów w lokalu wraz z obsługą gości – klasyfikacja PKWiU 56 „Usługi związane z wyżywieniem” – stawka 8% VAT,

4.    świadczenie usługi cateringowej – w uproszczeniu przygotowywanie i dostarczanie żywności lub napojów do innych miejsc (jednak nie sama dostawa) – klasyfikacja PKWiU 56 „Usługi związane z wyżywieniem” – stawka 8% VAT.

Spośród czterech opisanych grup wydaje się, że najliczniej reprezentowane w praktyce będą sytuacje z grupy drugiej, choć pod względem produktów będą dość zróżnicowane. Należy pamiętać, że mieszczą się tam zarówno przypadku sprzedaży na miejscu, jak i na wynos. Jako przykłady przytoczmy kilka wiążących informacji stawkowych (WIS) w których opisane w nich czynności zostały uznane za objęte PKWiU 56 i przez to opodatkowane stawką 8% VAT:

·       z 22 września 2022 r., sygn. 0112-KDSL1-2.440.175.2022.3.ISN - sprzedaż ciastka deserowego do spożycia w kawiarni „na miejscu”, przy stoliku, podanego przez obsługę na talerzyku – została uznana za usługę,

·       z 23 września 2022 r., sygn. 0112-KDSL2-2.440.407.2021.8.IP - zestaw obiadowy gotowy do spożycia (kotlet, ziemniaki, sałatka) wraz z usługą transportu tego dania do klienta – uznany za dostawę towarów,

·       z 29 listopada 2022 r., sygn. 0111-KDSB2-1.440.223.2022.3.AZG – kebab z kurczakiem przygotowywany na miejscu, sprzedawany w lokalu wyłącznie na wynos - uznany za dostawę towarów.

Uwaga na napoje i inne wyjątki

Powiedzmy otwarcie również, że twierdzenie o tym, że „w gastronomii na wszystko jest stawka 8% VAT” jest nieprawdziwe. Niestety jest tu sporo wyjątków, które wprowadza art. 41 ust. 12f ustawy o VAT, przez co nawet klasyfikacja do PKWiU 56 „usługi związane z wyżywieniem” nie będzie oznaczała możliwości stosowania stawi 8% VAT.

Pierwszy wyjątek dotyczy napojów, w tym ich przygotowania i podania, jeśli napoje nie zostały wymienione w przepisach przewidujących stosowanie stawki obniżonej (załącznik nr 3, załącznik nr 10 do ustawy o VAT, rozporządzenia obniżające stawki VAT). Natomiast drugi wyjątek na tej samej zasadzie odnosi się do towarów nieprzetworzonych przez podatnika i nie wymienionych w przepisach pozwalających na stosowanie stawki obniżonej. Zarówno więc w odniesieniu do napojów, jak i towarów nieprzetworzonych przez podatnika, które jednocześnie nie zostały wymienione w załączniku nr 3, załączniku nr 10 do ustawy o VAT, rozporządzeniu obniżającym stawki VAT, to ich sprzedaż tego towaru w ramach usługi gastronomicznej powinna zostać opodatkowana podstawową 23% stawką VAT.

Przykładem napoju, który nie może korzystać ze stawki obniżonej jest woda mineralna gazowana (CN 2202) – choć wymienia ją poz. 17 załącznika nr 10 do ustawy o VAT. Zarówno więc jej sprzedaż jako towaru w sklepie, jak i podanie w ramach usługi związanej z wyżywieniem oznacza opodatkowanie 23% VAT. Z kolei np. maślanka (CN 04) jest wymieniona w poz. 3 załącznika nr 10 do ustawy o VAT, więc jej sprzedaż jako towaru jest opodatkowana stawką 5% VAT (obniżona do 0% na mocy Tarczy Antyinflacyjnej), a gdyby została podana w ramach usługi związanej z wyżywieniem, to byłaby opodatkowana stawką 8% VAT.

Jako przykład zastosowania stawki 8% VAT pomimo wskazania produktu w poz. 13 załącznika nr 10 do ustawy o VAT, w tym wypadku wyciskanego soku owocowego podawanego klientowi siedzącemu przy stole w lokalu gastronomicznym można przytoczyć WIS z 26 stycznia 2021 r., sygn. 0112-KDSL2-2.450.1084.2020.2.AG. We wspomnianej WIS wskazano, że „W związku z tym, usługa przygotowania i podania klientowi siedzącemu przy stole w lokalu gastronomicznym (restauracji) soku (…) jest klasyfikowana do działu PKWiU 56 - Usługi związane z wyżywieniem, przy czym (…) (przedmiotowy sok jest napojem wymienionym w załączniku nr 10 do ustawy o VAT), dlatego też podlega opodatkowaniu stawką podatku w wysokości 8%, na podstawie art. 41 ust. 12f ustawy o VAT”.

Z kolei trzeci wyjątek to wyłączenie ze stosowania stawki 8% VAT sprzedaż posiłków, których składnikiem są towary wskazane jako wyłączone z grupowań wymienionych w poz. 2 i 11 załącznika nr 10 do ustawy o VAT, czyli:

·       homary i ośmiornice oraz inne towary objęte CN 0306-0308 (np. krewetki, małże czy ślimaki),

·       kawior lub namiastki kawioru objęte CN 1604,

·       przetwory z homarów i ośmiornic oraz innych towarów objętych CN 1603 00 i CN 1605.

Posiłki zawierające któryś z tych składników powinny być w całości opodatkowane stawką 23% VAT – przez co przykładowo pizzeria serwująca w swoim lokalu pizzę z tuńczykiem i krewetkami opodatkuje „usługę związaną z wyżywieniem” stawką 23% VAT, choć pizza z tuńczykiem korzystałaby ze stawki 8% VAT.

Tarcza Antykryzysowa

Wiele osób uważa, że jeśli mój dostawca zastosował względem produktu określoną stawkę VAT, to ja również w ramach swojej sprzedaży będę mógł zastosować tę samą stawkę VAT. Może to być „kuszące” w związku z obniżeniem na wiele rodzajów produktów spożywczych stawki VAT z 5% do 0% VAT. W 2023 r. dotyczy to towarów spożywczych wymienionych w poz. 1-18 załącznika nr 10 do ustawy (np. mięso, owoce, warzywa, orzechy, tłuszcze i oleje, pieczywo). Należy jednak pamiętać o tym, że § 8 ust. 1 rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 2 grudnia 2022 r. w sprawie obniżonych stawek podatku od towarów i usług w roku 2023 wprost wskazuje dalej, że stawka 0% VAT dotyczy towarów spożywczych „innych niż klasyfikowane według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług w grupowaniu usługi związane z wyżywieniem (PKWiU 56)”.

Oznacza to przykładowo, że kawiarnia kupując w hurtowni sok pomarańczowy i mleko do kawy otrzyma fakturę z 0% VAT, jednak sprzedając klientom sok pomarańczowy i kawę z mlekiem zastosuje odpowiednio stawkę 8% VAT dla soku pomarańczowego i 23% VAT dla kawy z mlekiem.

Kompleksowa organizacja imprezy

Często stosowanym rozwiązaniem mającym na celu wykazanie możliwości stosowania obniżonej stawki VAT jest uznanie świadczenia za kompleksowe. Jest to sytuacja, gdy kilka świadczeń jest ze sobą tak ściśle powiązanych, że ich dzielenie byłoby sztuczne, a które jednocześnie dążą do zaspokojenia tego samego celu nabywcy i się w tym zakresie uzupełniają. Wystąpienie świadczenia złożonego skutkuje opodatkowaniem go stawką właściwą dla czynności w nim dominującej.

Jednakże w branży gastronomicznej, ze względu na istnienie wyjątków od możliwości zastosowania stawki 8% VAT, nie odniesie to zamierzonego skutku. Przykładowo, w przypadku usługi organizacji imprezy okolicznościowej, obejmującej wynajem sali, obsługę kelnerską, posiłki i napoje te ostatnie mogą oznaczać konieczność zastosowania do nich stawki 23% VAT, choć reszta świadczeń będzie podlegać opodatkowaniu stawką 8% VAT. Do takiej sytuacji odniesiono się w WIS z 3 marca 2022 r., sygn. 0112-KDSL2-2.440.354.2021.4.IP, gdzie organ podatkowy uznał, że: „kompleksowa usługa organizacji imprezy okolicznościowej - spotkania (...), jako usługa klasyfikowana do działu PKWiU 56 "Usługi związane z wyżywieniem", podlega opodatkowaniu stawką podatku od towarów i usług w wysokości 8%(…), z wyłączeniem tej części ww. usługi kompleksowej, która obejmuje sprzedaż napojów wskazanych przez Wnioskodawcę, tj. kawa, herbata, wino i woda, w tym ich przygotowania i podania. Do sprzedaży ww. towarów w ramach usługi gastronomicznej należy zastosować stawkę podatku w wysokości 23% (…). Okoliczności tej nie zmienia fakt, że ww. napoje dostarczane są w ramach jednej kompleksowej usługi organizacji imprezy okolicznościowej”.

Co więc zrobić, jeśli mam wątpliwości?

Dla wielu podmiotów z branży gastronomicznej rozwiązaniem wątpliwości co do prawidłowego stosowania stawki VAT jest wystąpienie z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji stawkowej (WIS). WIS jest decyzją o funkcji interpretacyjnej, ponieważ zawiera opis towaru lub usługi, ich klasyfikację statystyczną, czyli odpowiednio CN (Nomenklatura Scalona, klasyfikacja celna) dla towarów albo PKWiU dla usług oraz wskazanie właściwej stawki VAT.

WIS daje podatnikowi ochronę jego rozliczeń, ponieważ wiąże organy podatkowe w odniesieniu do czynności dokonanych po jej otrzymaniu (art. 42c ustawy o VAT). Pewnym mankamentem jest to, że WIS może dotyczyć tylko jednego towaru lub usługi, co jest rygorystycznie przestrzegane przez organ je wydający. Placówka gastronomiczna, mająca kilkanaście pozycji w menu w celu potwierdzenia właściwych dla nich stawek powinna więc wystąpić z wieloma wnioskami o wydanie WIS.

Warto również wskazać, że czas oczekiwania na wydanie WIS wynosi 3 miesiące. Wniosek podlega opłacie 40 zł (od 1 kwietnia 2023 r. ma być bezpłatny). W razie otrzymania negatywnego rozstrzygnięcia istnieje możliwość złożenia odwołania, a następnie skargi do sądu administracyjnego.

Nie przegap najważniejszych wiadomości

Horeca Trends - Google News Obserwuj nas w Google News
Podobał się artykuł? Podziel się!

dodaj komentarz

Partner serwisu