×

Subskrybuj newsletter
horecatrends.pl

Zamów newsletter z najciekawszymi i najlepszymi tekstami portalu.
Podaj poprawny adres e-mail
  • Musisz zaznaczyć to pole
Partnerzy portalu
Co jeść przy cukrzycy? Dieta cukrzycowa bez tajemnic
Co wolno jeść przy cukrzycy? Dieta cukrzycowa bez tajemnic/fot. shutterstock

Co jeść przy cukrzycy? Dieta cukrzycowa bez tajemnic

Autor: Roman Wieczorkiewicz Data: 12 grudnia 2022 10:15

Cukrzyca to poważne wyzwanie zdrowotne i kluczowe jest w jej wypadku prawidłowe żywienie. Jak powinna wyglądać dieta cukrzycowa. Jakie produkty są dobre dla diabetyków, czego powinno się unikać?

zacuje się, że na świecie około 150 do nawet 400 milionów osób cierpi na tę chorobę, według różnych szacunków do 2025 roku liczba ta może ulec podwojeniu. Wszelkie liczby są jednak tylko szacunkowe, gdyż wielu chorych nie wie, że choruje na cukrzycę.

Cukrzyca - styl życia przyczyną choroby?

Wzrost liczby zachorowań na cukrzycę związany jest ze zmianami w stylu życia typowymi dla krajów rozwiniętych. Wśród czynników ryzyka wymienia się między innymi niska aktywność fizyczną, nadmierna kaloryczność diety w stosunku do zapotrzebowania, wysoki indeks glikemiczny pokarmów.

Ocenia się, że po 65 roku życia w krajach rozwiniętych cukrzyca występuje u około 10-20 proc. Osób. Znaczenie cukrzycy dla zdrowotności społeczeństwa zależy z jednej strony od częstości występowania, z drugiej zaś od faktu, że cukrzyca stanowi jeden z ważniejszych czynników ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego – głównej przyczyny zgonów w krajach rozwiniętych.

Cztery typy cukrzycy

Obecnie rozróżnia się cztery typy cukrzycy – cukrzyca typu I, typu II, inne typy cukrzycy oraz cukrzyca ciężarnych. Każdy przypadek cukrzycy związany jest z pośrednio bądź bezpośrednio z zaburzeniem wydzielania insuliny, która jest głównym hormonem regulującym i sprzęgającym procesy spalania tłuszczów, węglowodanów oraz rozkładu białek. Tym samym leczenia cukrzycy wiąże się z określonym rodzajem diety.

Cukrzyca: Kiedy jeść posiłki?

Niezwykle istotne jest to, co jemy, ale także kiedy jemy posiłki przy cukrzycy. Jak podał „The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism”, chińscy naukowcy z Harbin Medical University przeanalizowali dane 4642 chorych na cukrzycę z badania National Health and Nutrition Examination Survey, aby określić ryzyko zgonu z powodu chorób serca. Jak wykazała analiza, osoby z cukrzycą, które rano jadły węglowodany (ziemniaki lub warzywa skrobiowe), po południu produkty pełnoziarniste, a wieczorem warzywa, takie jak brokuły, oraz piły mleko, rzadziej umierały na choroby serca, a osoby, które wieczorem spożywały dużo przetworzonego mięsa, umierały na choroby serca częściej.

Spożywanie ziemniaków rano, produktów pełnoziarnistych po południu, a zieleniny i mleka oraz mniej przetworzonego mięsa wieczorem wiązało się z lepszym długoterminowym przeżyciem osób z cukrzycą. Przyszłe wytyczne żywieniowe i strategie interwencyjne w leczeniu cukrzycy powinny uwzględniać optymalny czas spożycia żywności – powiedział dr Qingrao Song z Harbin Medical University.

Pory posiłków powinny być zgodne z zegarem biologicznym – naturalnym, wewnętrznym procesem, który reguluje cykl snu i czuwania oraz powtarza się co 24 godziny.

Dieta cukrzycowa: Czego należy unikać?

Produkty, których trzeba unikać na diecie cukrzycowej, to: oczyszczone produkty zbożowe, takie jak jasne pieczywo, drobne kasze, biały ryż, zwykły makaron, płatki śniadaniowe, słodzone musli, warzywa długo gotowane i konserwowe, niektóre owoce świeże (takie jak banan, ananas, winogrona), owoce suszone oraz konserwowe, tłuste gatunki mięs, parówki, kiełbasy, cukier i miód, słodzone napoje, słodycze sklepowe oraz domowe zawierające cukier, białą mąkę i duże ilości tłuszczu, produkty gotowe, np. typu fast food, słone przekąski.

Badacze z Royal Free Hospital w Londynie udowodnili, że już u miesięcznych abstynentów poziom glukozy we krwi spada o 16 proc., co znacząco obniża ryzyko zachorowania na cukrzycę, a z drugiej strony, alkohol powoduje zahamowanie produkcji glukozy, co z kolei może skutkować hipoglikemią, czyli niedocukrzeniem. Tyle zasady ogólne – jednak na stronie Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków znajdziemy dosyć szczegółowe informacje na temat diety dla cukrzyków.

Cukrzyca a nabiał. Czy można jeść produkty mleczne?

Czy z cukrzycą można jeść nabiał? Okazuje się, że tak, chociaż z pewnymi wyjątkami. Pół szklanki (100 ml) mleka, jogurtu naturalnego, maślanki, kefiru to 1 łyżeczka cukru (ok. 5 g). Produkty „bez laktozy” zawierają tyle samo cukrów prostych co te z laktozą. W tych pierwszych, dwucukier laktoza jest rozkładana w procesie produkcji na glukozę i galaktozę, które są łatwiej trawione, więc szybciej podwyższają poziom „cukru” we krwi. Czasem poziom glukozy mogą podnosić również twarogi. Rozporządzenie nie wymaga podawania składu takich produktów, gdyż są to tzw. produkty jednorodne, ale 200 g serka „wiejskiego”, może zawierać ok. 5 g węglowodanów, czyli jedną łyżeczkę cukru.

Mie ma jednak konieczności całkowitej rezygnacji z produktów mlecznych. Można spożywać mleko 1,5% – 2%, chude i półtłuste sery twarogowe, 1-2 plastry sera żółtego dziennie, jogurty naturalne, kefiry, maślanki, zsiadłe mleko. Natomiast cukrzycy powinni unikać serków homogenizowanych słodkich, słodkich jogurtów owocowych, serów topionych, serów pleśniowych, czy oscypków.

Kawa a cukrzyca. Czy cukrzycy mogą pić kawę?

W 2019 roku przeprowadzono metaanalizę spożywania kawy w cukrzycy. Badano związek pomiędzy spożywaniem kawy a metabolizmem glukozy. Okazało się, że analizując efekt krótkoterminowy, kawa powoduje wzrost stężenia glukozy we krwi. Jednak w w długim czasie, spada stężenie glukozy, a wzrasta stężenie insuliny. Wnioski ogólne wysnute przez naukowców są takie, iż długoterminowy efekt spożywania kawy jest korzystny i kawa może zmniejszać ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2. Dodatkowo nawykowe spożywanie kawy utrzymuje prawidłową funkcję wątroby i komórek beta trzustki.

Jakie węglowodany w diecie diabetyka

Polskie Stowarzyszenie Diabetyków informuje, że w diecie osoby chorej na cukrzycę ważna jest nie tylko ilość węglowodanów (ani za dużo, ani za mało), ale także ich jakość. Węglowodany dzielą się na szybkowchłaniające i wolnowchłaniające, czyli na takie które szybko podnoszą poziom cukru we krwi i takie, po których reakcja ta jest powolna.

Do węglowodanów, których cukrzycy powinni unikać, a które wchłaniają się szybko zalicza się m.in.:

miód,
soki owocowe,
owoce,
słodycze,
syropy,
słodkie napoje,
mleko,
białe pieczywo.


Z kolei do węglowodanów, które można jeść mając cukrzycę, a które wchłaniają się wolno zaliczymy m.in.:

grube kasze,
otręby pszenne,
pieczywo razowe,
ciemny ryż,
makarony razowe i ugotowane al dente,
warzywa i soki warzywne.

Diabetycy powinni wybierać produkty, które wchłaniają się wolno, ponieważ zapobiega to niekorzystnym dla zdrowia, dużym wahaniom glikemii oraz hiperglikemii po posiłkach. Ważne jest to, by osoby chorujące na cukrzycą spożywały posiłki złożone, zawierające węglowodany, białko i tłuszcz. Tak skomponowany posiłek trawiony jest wolniej, przez co cukier po posiłku podnosi się w sposób powolny i stabilny. Dodatek białka i tłuszczu sprawia też, że siłą rzeczy jemy mniej węglowodanów, a to ona głównie podnoszą glikemię.

Dieta cukrzycowa: owoce i słodycze

Prawidłowe żywienie przy cukrzycy wymaga rezygnacji z cukrów prostych, czyli przede wszystkim ze słodyczy. Jednak cukry proste to nie tylko ciastka i czekolada, ale też owoce. Wielu diabetyków zapomina o tym, że owoce są bogate we fruktozę, która podnosi glikemię równie szybko co glukoza. Dlatego owoce przy cukrzycy są dozwolone jedynie w niewielkich ilościach. Dziennie nie należy zjadać więcej niż 300 g owoców, dodatkowo ilość tę należy podzielić na trzy porcje po 100 g. Nie bez znaczenia jest też rodzaj wybieranych owoców. Do tych bardziej polecanych diabetykom zalicza się:

truskawki,
maliny,
wiśnie,
borówki,
jabłka,
gruszki.

Spożywanie dużych ilości owoców przez osoby z cukrzycą typu 2, które leczą się za pomocą leków doustnych będzie powodowało przecukrzenie. Osoby z cukrzycą typu 1 teoretycznie mogą wziąć na większą porcję owoców większą dawkę insuliny, jednak owoce podnoszą glikemię na krótko, i przy większej dawce insuliny może z czasem dojść do niedocukrzenia (kiedy cukier z owoców zostanie już wykorzystany, a insulina będzie jeszcze działała). Tak jak w przypadku jedzenia słodyczy – nadmiar owoców znacznie utrudnia wyrównanie cukrzycy. Aby ograniczyć hiperglikemię po spożyciu owoców, zaleca się spożywać je w ramach deseru po obiedzie czy jako cześć innego posiłku, np. śniadania, a nie jako samodzielną przekąskę. Jeśli owoce trawione są z innym pokarmem, a w szczególności z tłuszczem i białkiem, to tempo wchłaniania się fruktozy będzie wolniejsze.

Owoce o niskim indeksie glikemicznym: czarne porzeczki – 15, czereśnie – 20, owoce jagodowe – 25, wiśnie – 25, gruszki – 30, morele świeże – 30, brzoskwinie – 35, nektarynki – 35, jabłka – 35, śliwki – 35. Owoce o średnim indeksie glikemicznym: figi suszone – 40, morele suszone – 40, śliwki suszone – 40, ananas świeży – 45, kokos – 45, winogrona – 45, żurawina – 45, kiwi – 50. Owoce o wysoki indeksie glikemicznym: banany dojrzałe – 50, melon – 60, rodzynki – 65, daktyle suszone – 70 i arbuz – 75.

Co powinno się znaleźć w diecie cukrzyków?

Lekarze zalecają, aby w diecie cukrzyków znalazły się ryby - nawet tłuste, gdyż są źródłem korzystnych dla zdrowia kwasów tłuszczowych, chude mięsa i wędliny - najlepiej przygotowywane samodzielnie, warzywa - szczególnie spożywane na surowo, w umiarkowanej ilości warzywa strączkowe, orzechy, makaron gotowany al dente, pieczywo razowe i pełnoziarniste, kasze, otręby, oliwa z oliwek, produkty nabiałowe typu jogurty naturalne, chude twarogi, twarde sery, z zastrzeżeniem, iż ser żółty – w ograniczonej ilości i tylko wtedy, gdy nie mamy nadmiaru kilogramów.

Dieta cukrzycowa: warzywa podstawą diety dla diabetyków

Dietetycy zalecają, aby podstawą diety były warzywa, które są niskokaloryczne, zawierają sporo błonnika, dzięki czemu zapewniają uczucie sytości i regulują przemianę materii. Przy tym w większości mają niewielki wpływ na glikemie. Uważać należy jedynie na warzywa zawierające sporo skrobi, takie jak ziemniaki i strączki, chociaż te ostatnie są za to dobrym źródłem białka. Pamiętając, że jest kilka typów cukrzycy, każdy organizm jest inny – wiek, masa ciała, aktywność czy płeć – ważne jest aby mieć indywidualnie rozpisaną dietę przez lekarza, dietetyka lub terapeutę żywieniowego.

Podobał się artykuł? Podziel się!

dodaj komentarz